wtorek, 3 września 2013


Logo Narodowego Centrum Nauki
Jeśli napisaliśmy wniosek do Narodowego Centrum Nauki i znalazł on uznanie w oczach recenzentów, to czeka nas realizacja projektu. Osoby, które są w trakcie realizacji grantów lub mają to już za sobą, wiedzą, że nie zawsze jest to droga usłana płatkami róż. Jednym z problemów, który możemy napotkać, jest kwestia praw do własności intelektualnej efektów realizowanego przez nas grantu.

Problemem dotyczy kwestii - kto ma prawa własności intelektualnej do efektów realizowanego przez nas grantu. Zagadnienie to częściowo jest regulowane przez trójstronną umowę, którą podpisuje kierownik projektu, przedstawiciel jednostki naukowej oraz przedstawiciel Narodowego Centrum Nauki. W umowach, które podpisywały osoby, które uzyskały środki na realizację swoich projektów w ramach konkursów ogłoszonych 15 września 2012 r.  oraz 15 grudnia 2012 r. przez NCN, znajduje się następujący zapis, dotyczący praw własności intelektualnej:

§ 14. Prawa własności intelektualnej
1. W razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego w wyniku prac lub zadań finansowanych przez Centrum, prawo do uzyskania patentu na wynalazek albo prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak również prawa z rejestracji wzoru przemysłowego przysługują Jednostce.
2. Do własności majątkowych praw autorskich powstałych w wyniku realizacji zadań finansowanych przez Centrum stosuje się przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.).
Zgodnie z przytoczonym powyżej zapisem, podpisując umowę, kierownik projektu godzi się, że w sytuacji, gdy w jego ramach dokona wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego, prawa do nich przejmie jednostka naukowa, w której realizuje projekt. Co ciekawe NCN nie publikuje treści umowy wraz z ogłoszeniem konkursu. Jest to natomiast normalną praktyką w ramach konkursów, które ogłasza Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. W NCBiR wraz z ogłoszeniem o naborze wniosków w danym konkursie, publikowany jest wzór umowy, która będzie podpisana z laureatami konkursu. Naukowcy aplikujący do NCN, czynią to w pewnym sensie w ciemno. Treść umowy może być bowiem różna dla kolejnych edycji konkursu. Umowy zawierane z kierownikami projektów, które uzyskały finansowanie np. w konkursie OPUS 1, różnią się od tych zawartych po konkursie OPUS 2 i OPUS 3.

Warto w tym miejscu zając się podpunktem 2 przywołanego zapisu z umowy o realizację i finansowanie projektu badawczego. W tym celu trzeba sięgnąć do tekstu ujednoliconego wskazanej Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Poniżej fragmenty ustawy, które mają kluczowe znaczenie w omawianym przez nas przypadku.
Art. 12.
1. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.
2. Jeżeli pracodawca, w okresie dwóch lat od daty przyjęcia utworu, nie przystąpi do rozpowszechniania utworu przeznaczonego w umowie o pracę do rozpowszechnienia, twórca może wyznaczyć pracodawcy na piśmie odpowiedni termin na rozpowszechnienie utworu z tym skutkiem, że po jego bezskutecznym upływie prawa uzyskane przez pracodawcę wraz z własnością przedmiotu, na którym utwór utrwalono, powracają do twórcy, chyba że umowa stanowi inaczej. Strony mogą określić inny termin na przystąpienie do rozpowszechniania utworu.
3. Jeżeli umowa o pracę nie stanowi inaczej, z chwilą przyjęcia utworu pracodawca nabywa własność przedmiotu, na którym utwór utrwalono.
 

Art. 13.
Jeżeli pracodawca nie zawiadomi twórcy w terminie sześciu miesięcy od dostarczenia utworu o jego nieprzyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia od dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu odpowiednim terminie, uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń. Strony mogą określić inny termin.
 

Art. 14.
1. Jeżeli w umowie o pracę nie postanowiono inaczej, instytucji naukowej przysługuje pierwszeństwo opublikowania utworu naukowego pracownika, który stworzył ten utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy. Twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Pierwszeństwo opublikowania wygasa, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dostarczenia utworu nie zawarto z twórcą umowy o wydanie utworu albo jeżeli w okresie dwóch lat od daty jego przyjęcia utwór nie został opublikowany.

2. Instytucja naukowa może, bez odrębnego wynagrodzenia, korzystać z materiału naukowego zawartego w utworze, o którym mowa w ust. 1, oraz udostępniać ten utwór osobom trzecim, jeżeli to wynika z uzgodnionego przeznaczenia utworu lub zostało postanowione w umowie.
(...)
Art. 15a.
Uczelni w rozumieniu przepisów o szkolnictwie wyższym przysługuje pierwszeństwo w opublikowaniu pracy dyplomowej studenta. Jeżeli uczelnia nie opublikowała pracy dyplomowej w ciągu 6 miesięcy od jej obrony, student, który ją przygotował, może ją opublikować, chyba że praca dyplomowa jest częścią utworu zbiorowego.
Jak widać, wiele zależy od zapisów w umowie o pracę, która zawieramy z naszym pracodawcą. Dlatego, jeśli chcemy zapewnić sobie ochronę praw własności intelektualnej, warto dokładnie prześledzić treść naszej umowy o pracę oraz innych umów zawieranych z naszym pracodawcą. Jeśli sami nie czujemy się kompetentni w tym zakresie, wskazane może być zasięgnięcie porady u prawnika specjalizującego się w prawie autorskim i prawie pracy.

Kwestia praw własności intelektualnej może stać się bardziej jasna, jeśli zostanie znowelizowana Ustawa prawo o szkolnictwie wyższym. Jedna z proponowanych zmian Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zawiera bowiem następujący zapis:
  • Uwłaszczenie naukowców. Naukowcy będą właścicielami praw majątkowych do wynalazków oraz innych efektów realizowanych przez nich badań i projektów naukowych. Proponowane zmiany mają na celu mobilizowanie naukowców do komercyjnego wdrożenia wyników badań naukowych poprzez zapewnienie twórcom bezpośrednich korzyści finansowych.
Na razie nie wiadomo jednak czy propozycja MNiSW znajdzie się w nowelizowanej ustawie.



Print Friendly and PDF
Siepomaga.pl: wolontariat, pomoc dzieciom, potrzebującym, zwierzętom


Nowe informacje o grantach na Twoim mailu

Podaj swój adres email:


Po zapisaniu się do newslettera, sprawdź czy mail rejestrujący nie trafił do spamu.



0 komentarze :

Prześlij komentarz

Uwaga: tylko uczestnik tego bloga może przesyłać komentarze.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...