sobota, 23 listopada 2013


Na stronie Narodowego Centrum Badań i Rozwoju znaleźć można zakładkę z programami strategicznymi. W ich ramach otwierane są konkursy, które mają związek z najważniejszymi dla Polski tematami badań. Są one więc traktowane priorytetowo i przeznaczane na nie jest więcej środków niż na inne zagadnienia naukowe. Wyjaśnijmy więc, kto i dlaczego uznał, że akurat te a nie inne tematy badań są najważniejsze dla rozwoju Polski i polskiej nauki.

Odpowiedź na to pytanie nie byłaby możliwa bez odwołania się do Krajowego Programu Badań. To właśnie w nim określono, które obszary nauki należ uznać za szczególnie ważne.

Stworzenie Krajowego Programu Badań zostało zapisane w Ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki. Znajdujemy w niej następujący zapis:
Art. 4. 1. Rada Ministrów ustanawia Krajowy Program Badań w drodze uchwały.
2. Projekt Krajowego Programu Badań opracowuje Minister po zasięgnięciu opinii Polskiej Akademii Nauk, Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego, Rady Głównej Instytutów Badawczych i organizacji samorządu gospodarczego.
3. W Krajowym Programie Badań określa się strategiczne dla państwa kierunki badań naukowych i prac rozwojowych.
4. Strategicznym kierunkiem badań naukowych i prac rozwojowych jest przedsięwzięcie o szerokiej problematyce, określające cele i założenia długoterminowej polityki naukowej, naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa.
Krajowy Program Badań wprowadzony został Uchwałą Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2011 r. w sprawie ustanowienia Krajowego Programu Badań. Treść KPB zawiera Załącznik do uchwały nr 164/2011 Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 2011 r.  Czym w ogóle jest KPB? Zgodnie z wprowadzeniem do dokumentu:
(...) formułuje [on - przyp gnb] strategiczne kierunki badań naukowych i prac rozwojowych, określające cele i założenia polityki naukowo-technicznej i innowacyjnej państwa. (...) Strategicznym celem rozwoju polskiej nauki jest wykorzystanie nauki dla podniesienia poziomu cywilizacyjnego Polski, m.in. poprzez pełniejsze wdrożenie jej wyników w edukacji, gospodarce i kulturze. Szczególnie ważnym zadaniem polskiej nauki jest udział w zmniejszaniu luki cywilizacyjnej pomiędzy Polską a krajami gospodarczo wysoko rozwiniętymi oraz w poprawie jakości życia polskiego społeczeństwa, a także realizacji aspiracji rozwojowych obecnego i przyszłych pokoleń, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
KPB obejmuje siedem strategicznych, interdyscyplinarnych kierunków badań naukowych i prac rozwojowych. Zaliczone do nich zostały:
  1. nowe technologie w zakresie energetyki,
  2. choroby cywilizacyjne, nowe leki oraz medycyna regeneracyjna,
  3. zaawansowane technologie informacyjne, telekomunikacyjne i mechatroniczne,
  4. nowoczesne technologie materiałowe,
  5. środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo,
  6. społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków,
  7. bezpieczeństwo i obronność państwa.
W treści KPB szczegółowo omówiony został każdy z przedstawionych powyżej kierunków badań naukowych i prac rozwojowych. Najważniejsze wnioski przedstawiamy poniżej.

Nowe technologie w zakresie energetyki

W KPB wskazano, że kluczowe są badania nad podstawowymi dla Polski źródłami energii, tradycyjną energetyką opartą o węgiel kamienny i gaz, w tym łupkowy oraz nad odnawialnymi źródłami energii. Celem prac badawczych i rozwojowych w zakresie poprawy efektywności energetycznej jest ograniczenie zapotrzebowania na paliwa i energię. Istotne jest również rozwijanie technologii wykorzystujących niekonwencjonalne surowce energetyczne, takie jak gaz łupkowy i metan pozyskiwany ze złóż węglowych.

Choroby cywilizacyjne, nowe leki oraz medycyna regeneracyjna

 W KPB stwierdzono, że w perspektywie najbliższych lat największym zagrożeniem zdrowotnym dla populacji Polski będą choroby cywilizacyjne: choroby układu krążenia (w tym: nadciśnienie, zawał mięśnia sercowego i udar mózgu), nowotwory złośliwe, choroby nerek, cukrzyca i otyłość, choroby psychiczne (w tym zwłaszcza depresja), choroby otępienne oraz uzależnienia od alkoholu, leków i narkotyków.

Zaawansowane technologie informacyjne, telekomunikacyjne i mechatroniczne

W KBP zwrócono uwagę na konieczność tworzenia inteligentnych sieci sensorów monitorujących zmienność danych w środowiskach o trudnym dostępie, samo-konfigurujących się systemów wbudowanych oraz systemów adaptowalnych robotów usługowych. Zarządzanie gospodarką energii w inteligentnych sieciach energetycznych współpracujących z samooptymalizującymi wykorzystanie energii urządzeniami odbiorczymi.

Priorytetowo będzie również traktowana technologia kwantowa oraz fotonika/optoelektronika. Nacisk zostanie położony także na zastosowanie technologii informacyjnej i komunikacyjnej w zarządzaniu i monitorowaniu infrastrukturą transportową w Polsce. Obejmie ona wprowadzenie nowoczesnego systemu zarządzania infrastrukturą transportową, z jednoczesnym zapewnieniem niezawodności i trwałości środków transportu lotniczego, kolejowego, samochodowego, wodnego i rurowego oraz konstrukcji i systemów chroniących użytkowników i ratujących ich w przypadku awarii. W transporcie wykorzystane mają zaś być materiały i systemy pozwalające na zmniejszenie emisji  zanieczyszczeń poprzez eksploatację "czystych" środków transportu zbiorowego, wykorzystujących energię odnawialną - m.in. pojazdy o napędzie elektrycznym.

Jednocześnie rozwijane mają być obszary nauki, których celem będzie zwalczanie cyberterroryzmu, dostępu cyberprzestępców do danych wrażliwych, poufnych czy tajnych.

Nowoczesne technologie materiałowe

W KPB wskazano, że wśród tych technologii kluczową rolę odgrywają nanotechnologie generujące nowe materiały o programowanej na poziomie molekularnym strukturze, oraz o zupełnie nowych właściwościach i zastosowaniach. W rezultacie prowadzonych badań powinny zostać opracowane nowe efektywne technologie wytwarzania metali, ich stopów i związków chemicznych, funkcjonalnych materiałów kompozytowych, nanokrystalicznych, warstwowych i gradientowych, ceramiki użytkowej, szkieł, materiałów ogniotrwałych, materiałów polimerowych, nowych półprzewodników, modyfikowanego drewna i kompozytowych materiałów lignocelulozowych.

Środowisko naturalne, rolnictwo i leśnictwo

Zgodnie z założeniami KPB badania naukowe w tym obszarze mają na celu wsparcie działań z zakresu zarządzania środowiskiem oraz racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych, obejmują problematykę strategicznych i bieżących zagadnień ochrony i kształtowania środowiska zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju, a także realizacji zobowiązań wynikających z międzynarodowych konwencji, członkostwa w Unii Europejskiej i innych organizacjach międzynarodowych.

Społeczny i gospodarczy rozwój Polski w warunkach globalizujących się rynków

W KPB zauważono, że w świecie zdominowanym przez technologie, będące zarówno motorem postępu, jak i potencjalnym zagrożeniem, społeczeństwu potrzebne są stałe punkty odniesienia, jakimi są: zbiorowa pamięć, poczucie tożsamości, systemy wartości i norm, wiedza społeczna, jak też poczucie związku z dziedzictwem kulturowym. Niezwykle ważne jest więc prowadzenie badań związanych z zachowaniem dziedzictwa materialnego i duchowego społeczeństwa polskiego.

Zwrócono również uwagę, że pożądane jest podjęcie badań nad zjawiskami związanymi ze starzeniem się społeczeństwa, uwarunkowaniami aktywizacji zawodowej i społecznej osób starszych, kształtowaniem się nowej struktury potrzeb i dostępem do dóbr i usług cyfrowych w pokoleniu 50+, określeniem konsekwencji wykorzystania technik informacyjnokomunikacyjnych, systemami stymulującymi zmianę jakości życia w społeczeństwie informacyjnym, regułami zapewniającymi bezpieczne funkcjonowanie społeczeństwa, gospodarki i państwa, możliwościami kształtowania postaw proaktywnych na każdym etapie życia.

Bezpieczeństwo i obronność państwa

Zgodnie z założeniami KBP obszar ten powinien objąć następujące zagadnienia: 
  1. Nowoczesne technologie i innowacyjne rozwiązania w zakresie wykrywania, zwalczania i neutralizacji zagrożeń.
  2. Technika kryminalistyczna.
  3. Indywidualne środki ochrony i wyposażenia.
  4. Profilaktyka społeczna, wiktymologia, kryminologia oraz badania społeczne. 
  5. Organizacja i zarządzanie.
  6. Nowoczesne technologie lub rozwiązania innowacyjne w sferze bezpieczeństwa teleinformatycznego, ochrony informacji w systemach i sieciach teleinformatycznych oraz narodowej kryptografii.




Print Friendly and PDF
Siepomaga.pl: wolontariat, pomoc dzieciom, potrzebującym, zwierzętom


Nowe informacje o grantach na Twoim mailu

Podaj swój adres email:


Po zapisaniu się do newslettera, sprawdź czy mail rejestrujący nie trafił do spamu.



0 komentarze :

Prześlij komentarz

Uwaga: tylko uczestnik tego bloga może przesyłać komentarze.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...